الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

مقدمه 15

دقائق العلاج ( فارسي )

وزنها و اندازه‌ها همانطور كه قبلا اشاره شد اوزان و مقادير در كتاب دقايق العلاج با واحد - هاى متعددى از قبيل درهم ، حنطه ، شعيره ، دانق ، مثقال ، رطل و امثال آن آورده شده است كه در ترجمه كوشش شد كه با تقريب نزديك بواحدهاى سيستم متريك ( البته در داروهاى سمى با دقت بيشتر ) تبديل گردد و براى اين كار از فرهنگ معين و مرآت اللغه استفاده شده است . به‌هرحال بين مراجع هريك از اين دو كتاب در تعيين اندازه دقيق اتحاد نظر نيست و در هركدام از آنها اندازه‌هاى مختلفى براى پاره‌اى از واحدها ذكر شده است اما در ترجمه سعى شد كه آن اندازه‌اى مورد نظر باشد كه بيشتر صحيح به نظر مىرسد و اگر تعداد كاربرد يك واحد در اندازه يك دارو در آن حد بوده كه آن را بعدد درستى نزديك مىنمايد از اعشار صرفنظر شده است ضمنا توضيح مىدهد كه در بسيارى از نسخ داروئى همه اجزاء با يك واحد ذكر شده‌اند و بنا بر اين هيچ‌گونه اشكالى در تبديل بسيستم متريك پيش نمىآيد و نسبت‌ها محفوظ مىماند و فقط ممكن است در پاره‌اى از نسخه‌ها كه دو يا چند نوع واحد به كار رفته باشد اين بحث پيش آيد كه آيا با توجه باختلاف نظر مؤلفان مختلف در مورد اندازه‌ها آيا نسبت حقيقى داروها مراعات شده است يا نه و چنين امرى محتمل است و چاره‌اى جز توضيح مختصر نيست . و اينك واحدهاى مختلف : رطل 420 گرم اوقيه 5 / 37 گرم مثقال تقريبا 5 گرم درهم 5 / 2 گرم ماشه 1 گرم دانق 82 / 0 گرم خرنوب 41 / 0 گرم طسوج 29 / 0 گرم قيراط 29 / 0 گرم نخود 209 / 0 گرم حمصه 209 / 0 گرم شعيره 2 / 0 گرم حبه 2 / 0 گرم گندم 1 / 0 گرم خردل 05 / 0 گرم